Bulgaristan Euro’ya geçti! 6 ülkede Euro yok
Bulgaristan euro’ya geçti gelişmesiyle birlikte Avrupa Birliği içinde ortak para birimine mesafeli duran ülkeler yeniden gündeme geldi. Kamuoyunda yüksek desteğe rağmen siyasi çekinceler, bütçe dengeleri ve koalisyon yapıları euroya geçişi zorlaştırıyor. Bulgaristan’ın Euro Bölgesi’ne katılım süreci, kalan ülkelerdeki euro tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Bulgaristan euroya geçti: Avrupa’da yeni bir dönem
Bulgaristan euroya geçti haberi, Avrupa Birliği içinde uzun süredir devam eden ortak para birimi tartışmalarını yeniden öne çıkardı. Bulgaristan, halkın yaklaşık yarısının karşı çıkmasına rağmen, perşembe günü Euro Bölgesi’nin 21’inci üyesi oldu. Böylece 27 üyeli Avrupa Birliği’nde euroyu henüz kullanmayan ülke sayısı önemli ölçüde azaldı. Bu adım, ülkenin AB’ye katıldığı 2007 yılından bu yana yaşadığı en kritik dönüm noktalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Euro Bölgesi’ne katılımla birlikte, Bulgaristan’ın Avrupa içindeki konumunun daha görünür hale geldiği ifade ediliyor. Buna karşın, kamuoyunda euroya destek yüksek olsa bile, bazı AB ülkelerinde siyasi dengeler ve ekonomik öncelikler sürecin önünde ciddi engeller oluşturuyor.
Euroya geçmeyen 6 ülke yeniden gündemde
Bulgaristan’ın euroya geçişiyle birlikte, AB üyesi olup Euro Bölgesi’ne dahil olmayan ülke sayısı altıya düştü. Bu ülkeler İsveç, Polonya, Çekya, Macaristan, Romanya ve Danimarka olarak sıralanıyor. Bulgaristan euroya geçti gelişmesi sonrası gözler doğal olarak bu ülkelere çevrildi.
Eurobarometer verileri, bu ülkelerin bazılarında euroya yönelik toplumsal desteğin oldukça yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Ancak iktidar ortakları arasındaki euroskeptik partiler, parlamentodaki güç dengeleri ve mali kaygılar, Euro Bölgesi’nin yakın vadede daha fazla genişlemesini zorlaştırıyor. Bu nedenle siyasi irade ile kamuoyu beklentileri arasında belirgin bir fark oluşuyor.
Bulgaristan’ın euro sürecinin arka planı
Bulgaristan euroya geçti sürecinin arkasında uzun yıllara yayılan bir hazırlık dönemi bulunuyor. Ülkenin ulusal para birimi olan Bulgar Levası, euronun 1999 yılında piyasaya sürülmesinden bu yana euroya sabitlenmiş durumda. Bu durum, para politikasında istikrarın korunmasına yönelik önemli bir unsur olarak görülüyor.
Sofya yönetimi, Euro Bölgesi’ne katılım sürecini 2018 yılında resmen başlattı. Bulgar Levası’nın Temmuz 2020’de Avrupa Döviz Kuru Mekanizması’na (ERM II) dahil edilmesiyle birlikte süreç daha da hız kazandı. Avrupa Komisyonu ve Euro Bölgesi maliye bakanları, bu yılın başlarında Bulgaristan’ın üyeliğini onayladı.
Ekonomik göstergeler euroya geçişi destekledi
Gözlemcilere göre Bulgaristan euroya geçti ifadesini mümkün kılan en önemli unsurlardan biri, ülkenin son on yılda kaydettiği ekonomik ilerleme oldu. Makroekonomik göstergelerin istikrarlı seyretmesi dikkat çekerken, enflasyon oranının yaklaşık yüzde 2,8 seviyesinde bulunması öne çıktı. Bu oran, 2022 yılında görülen yaklaşık yüzde 13’lük seviyeye kıyasla belirgin bir gerilemeye işaret ediyor.
Bütçe disiplini de Bulgaristan’ın sürecini destekleyen başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. Ülkenin bütçe açığı yüzde 3 seviyesinde bulunurken, borç oranı yüzde 24 düzeyinde. Bu rakamlar, AB’nin mali kurallarıyla uyumlu bir tablo ortaya koyuyor. Söz konusu kurallar, bütçe açığının ekonomik çıktının yüzde 3’ünü, toplam kamu borcunun ise GSYİH’nin yüzde 60’ını aşmamasını öngörüyor.
Büyüme beklentileri ve siyasi mesajlar
Bulgaristan euroya geçti sürecine ilişkin büyüme beklentileri de olumlu yönde şekilleniyor. Avrupa Birliği, ülkenin reel GSYİH’sinin 2026 yılında yüzde 2,7, 2027 yılında ise yüzde 2,1 oranında artmasını öngörüyor. Bu beklentiler, euroya geçişin ekonomik istikrarı destekleyeceği görüşünü güçlendiriyor.
Bulgaristan Başbakanı Rosen Jelyazkov, Kasım ayında Sofya’da düzenlenen bir konferansta yaptığı konuşmada, euronun yalnızca bir para birimi olmadığını vurgulayarak, bunun ülkenin Avrupa’daki konumunu güçlendiren stratejik bir tercih olduğunu ifade etti. Aynı etkinlikte konuşan Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde ise Bulgaristan’ın euroya geçişinin ekonomik temelleri güçlendireceğini, küresel şoklara karşı direnci artıracağını ve Euro Bölgesi karar alma süreçlerindeki etkisini yükselteceğini dile getirdi.
Bulgaristan euroya geçti, tartışmalar bitmedi
Sonuç olarak Bulgaristan euroya geçti gelişmesi, Euro Bölgesi’nin genişleme sürecinde önemli bir eşik olarak görülüyor. Ancak AB içinde hâlâ euroya mesafeli duran ülkelerde siyasi ve ekonomik çekinceler devam ediyor. Bu durum, ortak para biriminin geleceğine yönelik tartışmaların önümüzdeki dönemde de gündemde kalacağını gösteriyor. (Kaynaklar: CNBC-E, NTV ve DW Türkçe)
Kaynak: Ajans Beşiktaş
